Jak wybrać salę weselną i o co pytać przed decyzją – wesele

Jak wybrać salę weselną i o co pytać przed decyzją – wesele

Kolejność decyzji, czyli co rozstrzyga się najpierw

---

Kolejność decyzji przy wyborze sali weselnej jest stała: najpierw termin, potem pojemność, a na końcu menu oraz wystrój. Kryteria nie ważą tyle samo: dwa zamykają pole wyboru, pozostałe rozstrzygają się wewnątrz tego, co zostało.

Termin rozstrzyga pierwszy. Wolne soboty w sezonie znikają najszybciej, więc lista obiektów, które w ogóle mogą przyjąć Wasze wesele, powstaje sama. Drugie jest pojemność: sala musi pomieścić Waszą listę gości przy takim układzie stołów, jaki Wam odpowiada. Dopiero po tych dwóch filtrach ma sens rozmowa o menu, wystroju czy dodatkach: dotyczy ona już dostępnych obiektów.

Odwrócenie tej kolejności kosztuje najwięcej nerwów. Para zakochuje się w zdjęciach wnętrza, po czym okazuje się, że wolny termin przypada dwa lata później albo sala mieści o 30 osób za mało. Dlatego rozmowa o sali weselnej zaczyna się od terminu.

Kiedy rezerwować salę weselną

---

Rezerwację sali weselnej para załatwia jako pierwszą, gdy zna już przybliżoną datę ślubu. Popularne terminy, czyli soboty od maja do września, schodzą z wyprzedzeniem liczonym w latach. Terminy poza sezonem oraz dni inne niż sobota bywają dostępne znacznie później. Termin w naszej sali balowej pary rezerwują zwykle z rocznym wyprzedzeniem.

Przed rozmową o rezerwacji przygotujcie dwie rzeczy: przybliżoną liczbę gości oraz zapasowy termin. Zapasowy termin daje przewagę negocjacyjną: rozmowa toczy się wtedy o kilka dat naraz. Zasady wpłat, wysokość zadatku i to, co dzieje się przy zmianie daty, opisaliśmy w tekście o rezerwacji terminu wesela.

O co zapytać przy pierwszej rozmowie

---

Pierwsza rozmowa telefoniczna o sali weselnej służy odsianiu obiektów, które odpadną i tak. Pytania na tym etapie mają być krótkie i rozstrzygające.

Zacznijcie od terminu oraz od tego, czy obiekt trzyma rezerwację wstępną i przez ile dni. Zapytajcie od razu, czy taka rezerwacja wiąże się z wpłatą. Potem zapytajcie o pojemność przy Waszej liczbie gości oraz o to, ile przyjęć odbywa się tego samego dnia. Trzecie pytanie dotyczy widełek ceny za osobę i tego, co ta kwota obejmuje.

Warto od razu ustalić, czy w cenie mieści się dekoracja, do której godziny trwa przyjęcie oraz czy przedłużenie kosztuje osobno. Zapytajcie też o noclegi w obiekcie i o liczbę miejsc, bo ta odpowiedź przesądza o dalszych obliczeniach.

Notujcie odpowiedzi w jednej tabeli dla wszystkich obiektów. Po trzech albo czterech rozmowach lista skraca się zwykle do dwóch adresów wartych obejrzenia. U nas na te pytania odpowiada osobisty konsultant weselny jeszcze przed umówieniem wizyty.

Wielkość sali a liczba gości

---

Pojemność podawana w ofertach bywa liczbą maksymalną, osiąganą przy najciaśniejszym ustawieniu. Pytajcie więc nie o to, ile osób sala pomieści, ale ile osób pomieści przy układzie, który Was interesuje. Stoły okrągłe zabierają więcej powierzchni niż długie ławy. W ten sam metraż wchodzą też parkiet i scena dla zespołu, a osobnego miejsca wymaga stół z tortem. Nasza sala balowa mieści do 110 osób i jest klimatyzowana, a ruchome ścianki dzielą ją na trzy niezależne wnętrza.

Zbyt duża sala jest równie kłopotliwa jak zbyt mała. 100 osób na sali przygotowanej na 200 daje wrażenie pustki i rozprasza zabawę. Kelnerzy mają wtedy dłuższą drogę do przejścia. Porównanie realnych ustawień znajdziecie w opisie pojemności sali balowej.

Przy liście poniżej 50 osób warto sprawdzić, czy obiekt prowadzi osobną ofertę mniejszych przyjęć. Sala skrojona pod kameralne wesele rządzi się inną logiką kosztów niż duża sala balowa wynajęta w części.

Kiedy mniejsza sala jest lepszym wyborem

---

Rynek sal weselnych jest zbudowany pod duże przyjęcia, choć spora część par planuje kameralne grono. Jeśli lista zamyka się w 30 albo 50 nazwiskach, kryteria wyboru przesuwają się w inne miejsce.

Przy takiej skali liczy się to, czy przyjęcie nie odbędzie się w kącie hali przygotowanej na 200 osób. Pytajcie o wydzieloną część sali i o osobne wejście. Dopytajcie też, czy tego dnia obiekt przyjmuje kogoś jeszcze. W Sali Balowej Pod Skrzycznem wesele idzie na wyłączność już od 20 osób, więc mniejsze grono dostaje cały obiekt na tych samych zasadach co duże wesele.

Zmienia się arytmetyka kosztów. Koszty stałe rozkładają się na mniejszą liczbę talerzyków, przez co cena za osobę bywa wyższa, za to rachunek końcowy wychodzi niższy. Porównanie obu wariantów znajdziecie w tekście kameralne czy duże wesele, a organizację mniejszego przyjęcia opisuje strona o kameralnym weselu w Szczyrku.

Ile wesel dziennie odbywa się w obiekcie

---

Liczba wesel dziennie zmienia w obiekcie niemal wszystko, a pytanie o nią pada rzadko. Drugie wesele tego samego dnia oznacza podzielony parking, wspólne wejście, dźwięk przenikający między salami i obsługę, która krąży między dwoma zespołami gości.

Zapytajcie wprost o trzy rzeczy: czy tego dnia odbywa się inne przyjęcie, czy kuchnia wydaje dania równolegle dla obu sal oraz czy parking i teren zewnętrzny są wspólne. Odpowiedź twierdząca nie przekreśla obiektu, zmienia jednak sposób jego oceny: dopytajcie wtedy o godziny wydawki oraz o podział miejsc parkingowych.

Część obiektów przyjmuje jedno wesele dziennie i zapisuje to w umowie. Tak działa wyłączność obiektu, która daje Wam swobodne korzystanie z tarasu weselnego i ogrodzonego terenu bez dzielenia ich z obcymi gośćmi. Część noclegowa zostaje wtedy do dyspozycji Waszych gości. Gościniec i Sala Balowa Pod Skrzycznem przyjmuje jedno wesele dziennie, więc cały obiekt idzie na wyłączność pary.

Lokalizacja i dojazd gości

---

Odległość sali weselnej od miejsca ceremonii liczy się w minutach przejazdu kolumny gości. Sprawdźcie trasę o porze, o której realnie będziecie ją pokonywać, bo wjazd do miejscowości turystycznej w sobotnie popołudnie wygląda inaczej niż we wtorek rano.

Policzcie miejsca parkingowe i zapytajcie o dojazd autokarem, gdy planujecie wspólny transport. Przy naszej sali balowej przy ulicy Skośnej w Szczyrku stoi 50 prywatnych miejsc parkingowych, a sam Gościniec leży w centrum Szczyrku, z dala od ruchliwych dróg. Podpowiedzi dotyczące trasy oraz komunikacji zebraliśmy w tekście o dojeździe gości do Szczyrku.

Lokalizacja w górach dokłada do wyboru sali jeszcze jedną zmienną: pogodę.

Sala w górach a plan na złą pogodę

Sala weselna w górach przychodzi razem z widokiem i razem z pogodą, która potrafi zmienić się w ciągu godziny. Wariant zapasowy dla części plenerowej ustala się więc wcześniej niż w dniu przyjęcia.

Zapytajcie, gdzie odbywa się powitanie chlebem i solą, kiedy pada. Zapytajcie o zadaszony taras albo o część sali, w której da się ustawić gości bez przemeblowania. Dopytajcie też, kto i o której godzinie decyduje o przeniesieniu części plenerowej pod dach.

U podnóża Skrzycznego, najwyższego szczytu Beskidu Śląskiego, aura bywa kapryśna nawet w lipcu, więc pomysły z ogrodem planujemy z wersją awaryjną. Taras weselny przy sali balowej oraz ogrodzony teren dają dwa gotowe miejsca na część plenerową w Szczyrku. Fotograf potrzebuje tej samej informacji: plener w Beskidach ma swoje okna pogodowe oraz miejsca odporne na deszcz. Więcej piszemy o tym przy pogodzie a weselu w górach oraz przy plenerze ślubnym w Beskidach.

Menu i degustacja

Menu ocenia się przy stole. Folder pokazuje wyłącznie zdjęcia i opisy dań. Degustacja jest standardem w obiektach, które gotują na miejscu, i jej brak sam w sobie jest informacją. Pytajcie, kiedy degustacja się odbywa, ile osób może w niej uczestniczyć i czy jest płatna oraz odliczana od rachunku.

Na spotkaniu dopytajcie o pochodzenie produktów i o to, co powstaje w kuchni obiektu, a co przyjeżdża z zewnątrz. Wędliny i pieczywo bywają wyrobem własnym kuchni, tak samo wypieki, co widać w smaku i słychać w opinii gości. W Gościńcu Pod Skrzycznem wędliny wychodzą z własnej wędzarni. Pieczywo oraz pasztety robi szef kuchni, a ciasta powstają we własnej cukierni. Ustalcie zasady zmian: czy możecie wymienić danie albo zmienić proporcje przekąsek do dań gorących. Zakres wyboru opisaliśmy w menu weselnym.

Osobno omówcie diety. Wegetarianie oraz alergicy potrzebują porcji uzgodnionych przed dniem przyjęcia. To samo dotyczy dzieci, dla których kuchnia szykuje osobne dania. Menu w naszej sali weselnej układamy indywidualnie, z miejscem na własne pomysły pary. Cenę tego menu ustala się zaraz potem.

Od jakiej kwoty zaczyna się rozmowa o cenie

Cena za osobę, w branży nazywana talerzykiem, jest podstawą całego rachunku i pierwszą liczbą, o którą warto zapytać. Rynkowo mieści się zwykle w przedziale od 300 do 500 zł za osobę, przy czym obiekty wkładają w tę kwotę co innego.

W Gościńcu i Sali Balowej Pod Skrzycznem talerzyk zaczyna się od 299 zł za osobę. W tej kwocie mieszczą się 4 ciepłe dania, każde serwowane na swój sposób. Zimną płytę podajemy w formie bufetu, a do tego dochodzą gorące napoje i słodkości z własnej cukierni. Dekoracja sali należy do pakietu, bez osobnej pozycji w rachunku. Rachunek nie zawiera opłat za media ani za klimatyzację, a własny alkohol nie jest obciążony korkowym.

Pytając o cenę, proście od razu o listę tego, co obejmuje, oraz o pozycje spoza niej. Dwie oferty z tą samą kwotą wyjściową potrafią rozjechać się o kilkadziesiąt złotych na gościu po doliczeniu napojów czy tortu. Sposób liczenia rozpisaliśmy przy pytaniu, ile kosztuje talerzyk, a pełne oferty na kolejne sezony wysyłamy w formie pliku do pobrania.

Obsługa i kelnerzy

Liczba kelnerów na sali weselnej decyduje o tempie przyjęcia bardziej niż wystrój. Zapytajcie, ilu kelnerów obsługuje salę przy Waszej liczbie gości i ilu stołów pilnuje jedna osoba. Dopytajcie też, kto koordynuje przebieg wieczoru i odpowiada za kontakt z zespołem oraz z fotografem. Ta sama osoba trzyma kontakt z kuchnią.

Sprawdźcie, czy obsługa pracuje na stałe w obiekcie, czy jest wynajmowana na pojedyncze zlecenia. Stały zespół zna drogę z kuchni i kolejność wydawki. Zna też przyzwyczajenia domu. Gościniec Pod Skrzycznem prowadzimy rodzinnie od 1986 roku, budynek stanął w 1989, a sala balowa została dobudowana w 2012.

Jak wygląda dzień wesela od strony obiektu

Dzień wesela w sali balowej rusza kilka godzin przed przyjazdem gości i biegnie własnym harmonogramem. O tę warstwę pary pytają najrzadziej, choć to ona decyduje o tym, czy wieczór się nie posypie.

Rano schodzi się ekipa od dekoracji i ustawia stoły według uzgodnionego wcześniej planu rozsadzenia. Kuchnia w tym czasie domyka zimną płytę oraz wypieki. Na godzinę przed przyjazdem kolumny obsługa przygotowuje staropolskie powitanie chlebem i solą oraz kieliszki wina musującego do toastu.

W trakcie wieczoru najwięcej zależy od komunikacji między kuchnią a zespołem muzycznym oraz osobą, która prowadzi przyjęcie. Ktoś musi wiedzieć, że pierwszy taniec przesunął się o 20 minut, bo od tego zależy moment wydania drugiego dania gorącego. W Gościńcu Pod Skrzycznem pilnuje tego dedykowany koordynator, który prowadzi parę od rezerwacji po ostatni taniec.

Ostatnia godzina rządzi się osobnymi zasadami. Przyjęcie trwa u nas do 5:00 rano bez dopłaty za przedłużenie, więc harmonogram nie zamienia się w wyścig z zegarem. Kolejność punktów wieczoru rozpisaliśmy w tekście o przebiegu wesela.

Czego nie widać na wizycie

Akustyka przy pełnej sali. Puste wnętrze pogłosem nie straszy, a 100 osób plus zespół potrafią zrobić z niego miejsce, w którym goście przy jednym stole się nie słyszą. Zapytajcie o materiał sufitu oraz o zasłony.

Droga z kuchni na salę. Im dłuższa i im więcej na niej drzwi oraz schodów, tym chłodniejsze dania. Wydawka też zwalnia.

Tempo wydawki. Zapytajcie, w ile minut wydawane jest jedno danie gorące dla pełnej sali.

Temperatura i wentylacja latem, ogrzewanie zimą, oświetlenie po zmroku. Salę oglądaną w dzień warto zobaczyć wieczorem albo poprosić o zdjęcia z przyjęcia po zmierzchu.

Dekoracja w cenie pakietu czy za osobną fakturą

Dekoracja potrafi dołożyć do rachunku kwotę rzędu od 3000 do 6000 zł, jeśli obiekt zostawia ją firmie zewnętrznej. Ta pozycja umyka przy porównywaniu ofert najczęściej, bo w cenniku sali jej nie ma.

Zapytajcie, co obiekt daje w standardzie: obrusy, pokrowce na krzesła, dekorację stołu prezydialnego, oświetlenie sali. Potem ustalcie, gdzie kończy się standard i zaczyna dopłata. Trzecie pytanie brzmi: czy wolno wnieść własne dodatki oraz czy obiekt liczy za to opłatę.

W naszym pakiecie dekoracja sali jest wliczona, a wystrój dopasowujemy do wizji pary, bez osobnej faktury za motyw przewodni czy kolorystykę. Rozmowę o wystroju prowadzimy przed terminem, żeby w dniu wesela nikt nie improwizował. Inspiracje zebraliśmy w opracowaniu o dekoracji sali weselnej, a drogę dochodzenia do szczegółów opisuje tekst o uzgodnieniu wystroju.

Koszty ukryte

Cena za osobę rzadko obejmuje cały rachunek za salę weselną. Elementy, które najczęściej dochodzą poza nią, to korkowe od alkoholu własnego i opłata za przedłużenie przyjęcia po ustalonej godzinie. Poza cenę wychodzą też wynajem dodatkowego sprzętu oraz obsługa dzieci. Osobną pozycją bywają pokoje dla gości.

Zapytajcie o te punkty osobno i poproście o zapis w ofercie. Dopytajcie też o zasadę rozliczania gości, którzy nie dojechali: część obiektów liczy komplet zadeklarowanych osób, część pozwala skorygować liczbę na kilka dni przed terminem. Rozbicie całego rachunku na składniki znajdziecie w tekście o tym, ile kosztuje wesele, a listę usług dodatkowych poproście w formie osobnego cennika.

Nocleg bywa pozycją, która najbardziej przesuwa końcową kwotę, zwłaszcza przy gościach z daleka. Zasady przydziału pokoi i warunki opisaliśmy przy noclegach dla gości weselnych.

Noclegi gości jako część rachunku za salę

Obiekt z pokojami i obiekt bez pokoi dają dwa różne rachunki, nawet przy identycznej cenie talerzyka.

Policzcie, ile osób z Waszej listy zostanie na noc. Zwykle jest to bliższa rodzina oraz znajomi spoza województwa. Rynkowo pojedynczy nocleg mieści się w przedziale od 90 do 110 zł za osobę, więc przy 20 gościach robi się z tego osobna pozycja budżetu.

Nasz obiekt ma ponad 120 miejsc noclegowych: 55 w Gościńcu oraz do 68 w połączonym pensjonacie. Przy przyjęciach od 60 osób, w terminach od niedzieli do czwartku i w sezonie od kwietnia do października, 54 miejsca ze śniadaniem są gratis. Sala balowa łączy się z pensjonatem bezpośrednio, więc goście wracają do pokoi bez wychodzenia na zewnątrz. Doba hotelowa trwa od 15:00 do 11:00, a śniadanie w formie bufetu wydajemy od 8:00 do 11:00.

Goście zostający na noc korzystają ze Strefy Wellness i SPA, w której są basen, sauna oraz jacuzzi. Warunki tej promocji opisaliśmy przy noclegach gratis od 60 gości, a podział miejsc między zaproszonych przy pokojach dla gości. Te pozycje wchodzą potem do porównania dwóch sal.

Jak porównać dwie sale

Dwie oferty prawie nigdy nie są zbudowane tak samo: jedna zawiera alkohol, druga nie, jedna liczy tort osobno, druga wlicza go w cenę. Porównanie na oko kończy się wyborem oferty lepiej napisanej.

Ustalcie jedną liczbę gości, na przykład 100 osób, i policzcie dla obu obiektów koszt całkowity według tych samych pozycji: przyjęcie za osobę, alkohol, tort, korkowe, przedłużenie o dwie godziny, noclegi dla 20 osób, dekoracja sali. Pozycje, których dana oferta nie zawiera, wpiszcie z ceną rynkową. Te kwoty i tak trafią na Wasz rachunek. Dopiero suma tych pozycji podzielona przez liczbę gości jest liczbą porównywalną. Do niej dopiszcie dwie kolumny opisowe: liczbę wesel dziennie oraz odległość dojazdu. Zdarza się, że tańsza sala przestaje być tańsza po doliczeniu noclegów w okolicy.

Umowa

Umowa z salą weselną jest miejscem, w którym ustne obietnice albo się pojawiają, albo znikają. Przed podpisem sprawdźcie, czy zapisano w niej datę i godziny przyjęcia, liczbę gości wraz z terminem jej ostatecznej korekty, cenę za osobę z wyszczególnieniem tego, co obejmuje, oraz wysokość i termin wpłat.

Osobno poszukajcie zapisów o wyłączności obiektu oraz o zasadach odwołania i przesunięcia terminu. Sprawdźcie też zapis o odpowiedzialności za sprzęt i o tym, kto pokrywa koszty przy sile wyższej. Brak zapisu o liczbie przyjęć tego dnia oznacza, że obiekt nie ma wobec Was zobowiązania w tej sprawie.

Poproście o wzór umowy do domu i przeczytajcie go na spokojnie. Formalności wraz z terminami i dokumentami zebraliśmy w tekście o umowie i formalnościach.

Co zrobić po wizycie, zanim podpiszesz

Po wizycie w sali weselnej zostaje kilka kroków, które robi się w ciągu dwóch, trzech dni, póki wrażenia są świeże.

Spiszcie tego samego dnia wszystko, co padło w rozmowie, i wyślijcie to mailem do obiektu z prośbą o potwierdzenie. Policzcie koszt całkowity metodą opisaną wyżej, dla tej samej liczby gości co w innych obiektach.

Poszukajcie relacji par, które miały wesele w tym miejscu, i zapytajcie o tempo wydawki oraz o zachowanie obsługi po północy. Sprawdźcie wreszcie termin ważności oferty i datę, do której obiekt trzyma dla Was rezerwację wstępną. Dopiero po tych krokach podpis staje się decyzją podjętą na chłodno.

Najczęstsze pomyłki przy wyborze sali

Pomyłki przy wyborze sali weselnej powtarzają się w czterech wariantach. Pierwsza to oglądanie obiektów, zanim lista gości jest gotowa. Para wraca wtedy w to samo miejsce drugi raz, z inną liczbą osób, i słyszy inną wycenę.

Druga bierze się z porównywania kwot wyjściowych. Cena za osobę bez napojów wygląda korzystniej od ceny z napojami, chociaż rachunek końcowy potrafi wyjść odwrotnie.

Trzecia polega na domykaniu ustaleń ustnie. Obietnica złożona przy stole nie przechodzi do umowy sama z siebie.

Czwarta dotyczy zwlekania po udanej wizycie. Rezerwacja wstępna ma swój termin ważności, a wolna sobota w sezonie nie czeka na parę, która potrzebuje jeszcze dwóch tygodni do namysłu. Jeśli obiekt spełnia Wasze warunki i mieści się w budżecie policzonym dla tej samej liczby gości co u konkurencji, decyzja jest gotowa.

Najczęstsze pytania

Kiedy zarezerwować salę weselną?

Zaraz po tym, jak znacie przybliżoną datę ślubu. Soboty w sezonie rezerwują się z wyprzedzeniem liczonym w latach. Terminy poza sezonem i dni powszednie bywają dostępne później.

Jak dobrać wielkość sali?

Do liczby gości przy konkretnym układzie stołów. Maksymalna pojemność z oferty opisuje zupełnie inne ustawienie. Poproście o plan ustawienia dla Waszej listy wraz z miejscem na parkiet i scenę. Sala Balowa Pod Skrzycznem mieści do 110 osób.

O co zapytać przy pierwszej rozmowie?

O dostępność terminu, pojemność przy Waszym układzie stołów, liczbę wesel tego dnia, zakres ceny za osobę oraz zasady wpłat. Reszta pytań ma sens dopiero po tych odpowiedziach.

Ile wesel dziennie odbywa się w obiekcie?

Zapytajcie wprost i poproście o zapis w umowie. Obiekty przyjmujące jedno przyjęcie dziennie oddają parze cały teren. Obiekty prowadzące dwa dzielą parking i obsługę, a kuchnia wydaje wtedy dla obu sal. W Gościńcu i Sali Balowej Pod Skrzycznem odbywa się jedno wesele dziennie.

Czy jest degustacja menu?

W kuchniach gotujących na miejscu degustacja jest standardem. Ustalcie termin, liczbę osób oraz to, czy koszt jest odliczany od rachunku.

Ilu kelnerów przypada na gości?

Pytajcie o liczbę kelnerów przy Waszej liczbie gości i o to, iloma stołami zajmuje się jedna osoba. Dopytajcie, kto koordynuje przebieg wieczoru.

Jakie są ukryte koszty?

Najczęściej korkowe oraz przedłużenie przyjęcia. Dochodzi też wynajem sprzętu i obsługa dzieci. Osobno liczą się noclegi. Poproście o wycenę każdej pozycji na piśmie przed podpisaniem umowy. Zapytajcie też o opłatę za przedłużenie: u nas przyjęcie trwa do 5:00 rano bez dopłaty.

Co powinna zawierać umowa?

Datę i godziny, liczbę gości z terminem korekty, cenę za osobę z zakresem świadczeń oraz harmonogram wpłat. Dalej zapis o wyłączności oraz zasady odwołania i przesunięcia terminu.

Jak porównać dwie sale?

Policzcie koszt całkowity dla tej samej liczby gości i tych samych pozycji, dopisując brakujące elementy po cenach rynkowych. Sumę podzielcie przez liczbę gości.

Od jakiej kwoty zaczyna się talerzyk?

Rynkowo od 300 do 500 zł za osobę. U nas talerzyk zaczyna się od 299 zł za osobę i obejmuje 4 ciepłe dania, zimną płytę w formie bufetu oraz słodkości z własnej cukierni.

Co sprawdzić na wizycie?

Poza wystrojem: drogę z kuchni na salę, akustykę, wentylację, oświetlenie wieczorem. Dopytajcie o tempo wydawki dania gorącego przy pełnej sali.

Kontakt

Chętnie odpowiemy na pytania z tej listy i pokażemy salę na żywo wieczorem. Zapraszamy do Gościńca i Sali Balowej Pod Skrzycznem, ul. Skośna 9, 43-370 Szczyrk, Beskid Śląski.

Telefon: +48 530 770 844 E-mail: info@podskrzycznem.pl Godziny kontaktu: Pn-Nd 8:00–21:00

Zaktualizowano 2026-09-05